Mách bạn 7 triệu chứng điển hình của trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày là căn bệnh phổ biến của xã hội hiện đại với nhiều triệu chứng điển hình. Nếu không có phương pháp chữa trào ngược dạ dày thực quản kịp thời rất dễ dẫn đến biến chứng ung thư. Chính vì vậy các bạn cần chú ý thật kĩ khi có các biểu hiện của bệnh, dưới đây sẽ là những triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản mà các bạn cần lưu ý.

Trào ngược dạ dày là căn bệnh phổ biến của xã hội hiện đại với nhiều triệu chứng điển hình
Trào ngược dạ dày là căn bệnh phổ biến của xã hội hiện đại với nhiều triệu chứng điển hình

Trào ngược dạ dày là gì?

Đây là tình trạng dịch dạ dày (gồm acid HCl, pepsin, có thể lẫn cả thức ăn) thường xuyên bị trào ngược lên vùng thực quản.

Thông thường, chứng trào ngược có thể xảy ra sau bữa ăn trong thời gian ngắn và không kèm theo các triệu chứng. Tuy nhiên, chúng được gọi là bệnh lý khi trào ngược dạ dày thực quản xảy ra thường xuyên (khoảng 2 – 3 lần/tuần) làm tổn thương thực quản. Trong trường hợp này, người bệnh phải chú ý bởi nếu trào ngược diễn ra quá lâu sẽ làm cho niêm mạch thực quản biến đổi, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Nguyên nhân dẫn đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Có một cơ chế bảo vệ chống trào ngược gồm nhiều yếu tố. Hoạt động của cơ thắt dưới thực quản là yếu tố rất quyết định trong hiện tượng trào ngược dạ dày – thực quản. Nó có vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ niêm mạc thực quản đối với HCI của dịch dạ dày. Bình thường, cơ thắt dưới thực quản chỉ giãn mở ra khi nuốt, sau đó sẽ co thắt và đóng kín ngăn không cho dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Tuy nhiên, vẫn có lúc trương lực cơ bị giảm và dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Khi có sự trào ngược của dịch dạ dày lên thực quản, dịch nhày thực quản với bicarbonat và nước bọt do có tính kiềm sẽ trung hòa HCI của dịch vị làm giảm hoặc mất sự kích thích của dịch vị lên niêm mạc thực quản. Nhu động của thực quản sẽ đẩy dịch trào ngược trở xuống dạ dày. Khi cơ thắt dưới thực quản hoạt động không tốt sẽ dẫn đến bệnh trào ngược dạ dày – thực quản. Các yếu tố ảnh hưởng đến rối loạn hoạt động của cơ thắt dưới thực quản và cơ chế bảo vệ chống trào ngược có thể do giãn cơ thắt dưới thực quản xảy ra thường xuyên hơn và kéo dài hơn, thoát vị hoành, rối loạn nhu động thực quản, giảm tiết nước bọt (thuốc lá) và các tác nhân làm giảm áp lực cơ thắt dưới thực quản như các thuốc secretin, cholécystokinine, glucagon; các thuốc kích thích β thụ cảm, ức chế α, kháng tiết choline, theophylline; các chất cafein, rượu, thuốc lá, chocolate, hay bữa ăn nhiều mỡ…

7 triệu chứng điển hình của bệnh trào ngược dạ dày

Trào ngược dạ dày khiến bạn cảm thấy miệng luôn có vị đắng và không muốn ăn
Trào ngược dạ dày khiến bạn cảm thấy miệng luôn có vị đắng và không muốn ăn
  • Tiết nước bọt nhiều: Triệu chứng trào ngược dạ dày có tình trạng tiết nước bọt nhiều. Đây là phản ứng sinh lý của cơ thể nhằm trung hòa acid trào lên thực quản.
  • Viêm phổi: Viêm phổi cũng được coi là triệu chứng trào ngược dạ dày điển hình. Bởi dịch vị có trong dạ dày đẩy lên vùng thực quản có thể tràn vào phổi gây nên tình trạng viêm nhiễm.
  •  Tức ngực: Thức ăn cùng dịch vị do trào ngược gây nên chèn ép vào thực quản khiến người bệnh cảm giác tức ngực và khó chịu.
  •  Miệng có vị đắng: Trào ngược dạ dày có kèm theo triệu chứng dịch mật tiết ra nhiều gây cảm giác đắng miệng.
  •  Hen suyễn: Hen suyễn là triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản hay gặp nhất vào ban đêm
  • Chứng khó nuốt: Do Acid dạ dày trào ngược lên với mức độ nhiều và tần suất mạnh lớn gây phù nề, sưng tấy niêm mạc thực quản. Vì vậy triệu chứng trào ngược dạ dày thường có cảm giác khó nuốt, vướng ở cổ.
  •  Khan tiếng, ho: Triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản này là do dây thanh quản tiếp xúc với acid dạ dày làm sưng tấy, dẫn đến khan tiếng và lâu ngày chuyển thành ho.

Các biến chứng của trào ngược dạ dày

Các biến chứng của bệnh trào ngược dạ dày có thể thấy ngay ở đường tiêu hóa mà cơ quan gần nhất phải gánh chịu là thực quản và hệ thống hô hấp. Điển hình như viêm mũi xoang mãn, viêm thực quản trào ngược, hẹp thực quản, ung thư thực quản, thậm chí còn đột tử trong một số trường hợp trào ngược ở trẻ nhỏ:

1.Viêm hệ thống hô hấp:

Chỉ một lượng nhỏ dịch axit trào lên được tới đường hô hấp trên cũng có thể gây ra tình trạng viêm họng, viêm mũi xoang, viêm phế quản hay phổi. Triệu chứng thường gặp là ho kéo dài. Người bệnh bị ho, khò khè kéo dài nhưng không đáp ứng hoặc đáp ứng kém với các phương pháp điều trị thông thường. Một số bị khàn tiếng do dây thanh quản trong cổ họng bị dày lên. Đây là hậu quả của tình trạng dịch axit ở dạ dày trào vào vùng hầu họng. Gần đây, các nhà khoa học cũng chỉ ra mối liên quan mật thiết ở những người bị bệnh GERD và tình trạng hen suyễn. Ngoài ra, người bị bệnh trào ngược có thể bị mòn răng, viêm tai…

2.Trào ngược dạ dày – thực quản dẫn tới hẹp thực quản

Trào ngược dạ dày gây biến chứng hẹp thực quản
Trào ngược dạ dày gây biến chứng hẹp thực quản

Một biến chứng khác của GERD là viêm thực quản rồi dẫn đến loét, hẹp thực quản. Dịch dạ dày trào lên thực quản thường xuyên làm tổn thương niêm mạc thực quản, gây viêm. Do vậy GERD còn có tên khác là viêm thực quản trào ngược. Biến chứng có thể làm người bệnh gặp các hệ quả như: khó nuốt, nuốt đau , đau ngực. Đặc biệt đau phía sau xương ức khi ăn uống, buồn nôn, ói mửa, mất cảm giác thèm ăn. Ngoài ra, xơ hóa do viêm có thể làm co rút thực quản.

3.Barrett thực quản

Thực quản sẽ bị viêm với nhiều mức độ khác nhau gây ảnh hưởng đến việc ăn uống. Biến chứng nặng nề nhất là “Barrett thực quản”. Đây là tình trạng các tế bào lót ở vùng thấp thực quản bị biến đổi màu sắc, do sự tiếp xúc lặp đi lặp lại với acid dạ dày. Chỉ có một tỉ lệ phần trăm nhỏ của những người bị trào ngược dạ dày thực quản sẽ phát triển thành Barrett thực quản. Tuy nhiên, sự biến đổi của tế bào trong bệnh Barrett thực quản là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ ung thư thực quản. Đây là một trong những biến chứng rất nguy hiểm của trào ngược dạ dày thực quản.

4.Ung thư thực quản

GERD dẫn đến Barrett thực quản và gây ra ung thư thực quản là biến chứng hiếm gặp, nghiêm trọng. Nhưng hoàn toàn có thể xảy ra đối với căn bệnh vốn được coi là “thông thường” này. Ung thư thực quản thường gặp ở người trên 50 tuổi. Kèm với các triệu chứng như nuốt nghẹn, trớ, đau sau xương ức, cảm giác đau dai dẳng, khàn tiếng, ho khạc liên miên, đau ngực, hội chứng nhiễm trùng nổi bật. Đôi khi sờ thấy hạch to ở hố thượng đòn bên trái hoặc cả 2 bên. Sau một thời gian mắc bệnh thì toàn thân bệnh nhân gầy sút, trong vòng 1 tháng có thể sút > 5kg do nuốt nghẹn, suy dinh dưỡng. Da sạm, khô, các nếp nhăn nổi rõ. Mặt và hai bàn tay có nhiều nếp nhăn nổi rõ và dễ nhận thấy nhất.

Hướng điều trị và cách phòng ngừa bệnh trào ngược dạ dày

*Nguyên tắc điều trị trào ngược dạ dày:

Làm lành các vết viêm loét trong dạ dày. Ngăn chặn stress. Giảm tiết acid dạ dày. Tăng tốc độ tiêu hóa để làm rỗng dạ dày. Trên thực tế, việc điều trị trào ngược dạ dày thực quản của bệnh nhân gặp nhiều khó khăn.
Các nguyên nhân gây bệnh thường không tồn tại riêng lẻ, mà kết hợp trên cùng một bệnh nhân nên việc điều trị muốn thành công cũng cần kết hợp nhiều cơ chế. Trong đó, dinh dưỡng và lối sống là những yếu tố quan trọng.

Điều trị trào ngược dạ dày thực quản ngay khi pháy hiện bệnh
Điều trị trào ngược dạ dày thực quản ngay khi phát hiện bệnh

*Phòng ngừa bệnh trào ngược dạ dày:

  • Hãy giảm cân. Béo phì là nguyên nhân hàng đầu gây trào ngược dạ dày thực quản. Vì vậy, hãy giảm cân nếu bạn thừa cân và đừng tăng cân nếu bạn đang có cân nặng.
  • Tránh những thực phẩm có thể gây trào ngược. Nếu bạn có nguy cơ bị trào ngược dạ dày thực quản hãy tránh: thực phẩm nhiều mỡ, thực phẩm có gia vị  mạnh, thực phẩm có tính axít (như cà chua, cam, quýt,…), bạc hà, sô-cô-la, hành, cà phê hoặc đồ uống tương tự có chứa caffein, đồ uống có ga,…
  • Nên ăn nhiều bữa nhỏ. Những bữa ăn no làm đầy dạ dày, dễ gây trào ngược hơn
  • Không nằm nghỉ ngay sau khi ăn. Sau khi ăn, nên đợi ít nhất 3 giờ mới nằm nghỉ
  • Nâng cao đầu giường 15–20 cm (hoặc nằm với góc nghiêng 10 -17 độ) bằng gối nêm nhằm giúp nâng thực quản cao hơn dạ dày. Lưu ý không xếp chồng nhiều gối lên nhau, vì như vậy chỉ mình phần đầu được nâng cao, thực quản vẫn nằm ngang với dạ dày.
  • Xem xét lại những thuốc bạn đang dùng. Nhiều thuốc có thể làm tăng nguy cơ bị trào ngược dạ dày thực quản. Chúng bao gồm: thuốc chống viêm không steroid (non-steroidal anti-inflammatory drugs – NSAID), thuốc chẹn kênh canxi (thường dùng để điều trị tăng huyết áp), một số thuốc điều trị hen (bao gồm thuốc chủ vận Beta như albuterol), thuốc kháng cholinergic (được dùng để điều trị các bệnh như dị ứng theo mùa và tăng nhãn áp), các bisphosphonate (được dùng để tăng mật độ xương), thuốc an thần, thuốc giảm đau, kali, viên sắt và một số loại kháng sinh.
  • Nếu bạn đang dùng những thuốc kể trên, nên gặp bác sĩ để được chuyển sang dùng những thuốc khác mà không có các tác động tương tự lên đường  tiêu hóa trên. Tuy nhiên, không bao giờ được ngừng thuốc đã kê đơn khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.
  • Cai thuốc lá, hạn chế uống rượu
  • Không mặc quần áo quá chặt
  • Dùng chế độ ăn không có gluten. Thử loại bỏ gluten trong chế độ ăn (gluten có trong ngũ cốc như lúa mạch, lúa mạch đen, lúa mì) bạn sẽ thấy ngay sự khác biệt.
  • Nếu sau khi thử các cách kể trên mà bạn vẫn còn các triệu chứng trào ngược dạ dày – thực quản, hãy đến gặp bác sĩ để được kê đơn thuốc giúp giảm triệu chứng của bệnh.

Lời khuyên vàng về chế độ ăn uống đối với những người bị trào ngược dạ dày

Trào ngược dạ dày – thực quản là một rối loạn tiêu hóa, các nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ giữa chế độ ăn uống của bệnh nhân với triệu chứng của họ. Vì thế, thay đổi chế độ ăn uống và lối sống có thể là một sự hỗ trợ tốt cho điều trị căn bệnh này.

Nghiên cứu cho thấy, có một số thực phẩm có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng trào ngược bao gồm: Những loại thịt đỏ giàu cholesterol và acid béo; thực phẩm giàu chất béo, giàu canxi như sữa, thịt, các sản phẩm từ sữa (phomat, bơ); muối với số lượng cao.

Ngoài ra còn có các loại thực phẩm khác nên tránh như: sôcôla, thảo dược, gia vị chứa tinh dầu (bạc hà), đồ uống có ga, đồ uống có tính acid như nước chanh, nước cam, cà phê, thực phẩm có tính acid như sốt cà chua.

Tuy nhiên, lại có những loại thực phẩm có thể cải thiện tình trạng trào ngược, bao gồm: cá ngừ, cá hồi, hạt điều, hạt hạnh nhân, đậu (những thực phẩm cung cấp protein chứa ít cholesterol), ngũ cốc, dâu, táo, dưa hấu, đào, trứng. Các thức ăn giàu chất xơ cũng tốt cho người bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

Ngoài những thay đổi chế độ ăn uống, một kế hoạch điều trị tổng thể liên quan đến những cân nhắc khác. Đối với nhiều vấn đề tiêu hóa, việc khôi phục lại sự cân bằng cho hệ vi khuẩn trong ruột với sự trợ giúp của các loại thực phẩm lên men có thể giúp đạt được điều này.
Người bệnh có thể dùng hằng ngày với sữa chua, đồ uống kefir (nấm sữa), các loại dưa muối, trà lên men kombucha… Nghiên cứu cho thấy các thực phẩm lên men (probiotic) còn có thể giúp chống lại vi khuẩn H.pylori.

Kết luận

Bệnh trào ngược dạ dày tuy không phải là căn bệnh nguy hiểm như các loại bệnh ung thư, nhưng nó có những biến chứng khôn lường, thậm chí biến chứng sang ung thư. Chính vì vậy khi có một trong 7 triệu chứng kể trên, bạn nên đi gặp bác sĩ ngay lập tức để được khám chữa và tư vấn trực tiếp. Chúc bạn luôn mạnh khỏe!

288 views