HƯỚNG DẪN AN TOÀN BỨC XẠ ĐỐI VỚI BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TUYẾN GIÁP BẰNG I 131

Sử dụng I – 131 trong điều trị bệnh nhân ung thư tuyến giáp được sử dụng khá rộng rãi để diệt hết các tế bào tuyến giáp còn sót lại sau mổ. Tuy nhiên có rất ít bệnh nhân hiểu thấu đáo về phương pháp này, dẫn đến sự lo lắng quá mức hoặc ngược lại không tuân thủ tốt các yêu cầu sau điều trị bằng I ốt phóng xạ, gây hại cho chính họ và những người xung quanh. Dưới đây là các hướng dẫn an toàn bức xạ đối với bệnh nhân điều trị ung thư tuyến giáp bằng I – 131 (tham khảo hướng dẫn bác sỹ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108).

8FEBC5BB F770 4D67 8EF3 D8AEC8887559

Sử dụng I 131- phương pháp mang lại hiệu quả cao trong điều trị Ung thư tuyến giáp

1. Trước khi điều trị:

– Điều trị I – 131 không áp dụng cho bệnh nhân đang có thai hoặc đang cho con bú.

– Test thử thai sẽ được tiến hành trước khi điều trị đối với tất cả phụ nữ trong độ tuổi sinh nở (bắt đầu từ khi có kinh nguyệt tới khi mãn kinh 2 năm), trừ trường hợp có bằng chứng rõ rệt về việc không thể có thai (cắt tử cung…)

–  Phụ nữ đang cho con bú nên cai sữa hoàn toàn ít nhất trong 6 tuần (tốt nhất là 3 tháng) trước khi điều trị.

C0D933D8 146E 4062 B39D 84D0A4CAC918

I – 131 liều cao được sử dụng để diệt hết các tế bào tuyến giáp còn sót lại sau mổ

2. Trong khi điều trị:

– Bệnh nhân nằm điều trị nội trú, cách ly trong vòng 2 – 3 ngày đầu khi điều trị I – 131 tại khu điều trị của bệnh viện.

– Uống nhiều nước (2 – 3 ngày) đặc biệt trong 2 –3 ngày nằm viện. Tuy nhiên lượng nước uống cần giảm đối với người và người có bệnh tim mạch.

– Phụ nữ và nam giới đều nên ngồi trong khi đi vệ sinh. Xả nước 2 lần sau khi đi vệ sinh. Tránh để nước tiểu dính lên da, quần áo. Rửa tay sạch sau khi đi vệ sinh.

3. Sau khi điều trị:

Uống: Tiếp tục uống nhiều nước để đào thải phóng xạ theo nhu cầu hàng ngày.

– Di chuyển, đi lại: Bệnh nhân hạn chế di chuyển bằng các phương tiện giao thông công cộng. Nên ưu tiên đi xe riêng hoặc taxi, tự lái (nếu có thể) hoặc ngồi sau ghế 1 mình với khoảng cách trên 1 mét từ người lái (ngồi ghế chéo so với người lái hoặc dùng xe hơi cỡ lớn).

– Chỗ ở: Sau khi điều trị chọn ở khách sạn nhà nghỉ là không cần thiết. Bệnh nhân có thể về nhà tuy nhiên cần đảm bảo an toàn về khoảng cách và thời gian tiếp xúc với những người xung quanh:

            + Ban ngày: Ngày đầu sau điều trị: đối với thành viên trong gia đình hoặc người chăm sóc, bệnh nhân cần giữ khoảng cách ít nhất 2 mét. Có thể cho phép người chăm sóc giữ khoảng cách 1 mét ở 25% tổng thời gian tiếp xúc. Với khoảng cách dưới 1 mét, người lớn chỉ nên tiếp xúc trong khoảng thời gian ngắn (vài phút). Bệnh nhân nên dùng phòng tắm riêng.

            + Tối ngủ (thời gian 8h): Ngủ ở giường riêng (cách 2 mét) với người lớn trong thời gian 1, 2, 4 ngày với các liều tương ứng 50 – 100cCi, 150mCi, 200mCi. Với trẻ em dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai thì thời gian ngủ riêng tương ứng với các liều trên là 6, 13,18, 21.

– Sinh hoạt: I – 131 còn trong nước bọt khoảng 7 ngày, bệnh nhân cần tránh hôn đặc biệt với trẻ em. Lưu ý: những đồ dùng có thể nhiễm bẩn phóng xạ từ nước bọt như bàn chải đánh răng, gối, chậu, điện thoại, cốc, bát đũa… Do đó để tiện dụng hơn bệnh nhân có thể rửa sạch bằng nước để dùng lại. Bát đũa có thể rửa cùng thành viên trong gia đình. Xả vệ sinh 2 – 3 lần sau khi đi đại, tiểu tiện.

Chế biến đồ ăn:  Nếu phải chuẩn bị đồ ăn cho gia đình, bệnh nhân nên dùng găng tay sử dụng 1 lần. I – 131 cũng trong mồ hôi nên các dụng cụ tập thể thao hoặc các đồ dụng cụ tương tự nên được lau rửa sạch trong 48 giờ sau điều trị nếu có người khác dùng chung.

– Nơi công cộng: Không nên đến nơi làm việc, nơi công cộng ngày đầu sau điều trị nếu bệnh nhân không thể giữ khoảng cách ít nhất 2 mét với đồng nghiệp, bạn bè cùng lớp… đặc biệt những nơi có trẻ dưới 16 tuổi và phụ nữ có thai.

– Kế hoạch sinh con: Bệnh nhân nữ chỉ nên có thai sau ít nhất 06 tháng , vì buồng trứng cũng có nguy cơ tiếp xúc với phóng xạ. Cho đến nay không có bằng chứng nào về việc điều trị Iode phóng xạ có thể gây vô sinh, nhưng nó có thể gây mãn kinh sớm. Không được cho con bú sau khi điều trị I – 131 (tốt nhất khi có kế hoạch điều trị I – 131, nên cai sữa)

Bệnh nhân nam chỉ nên thụ tinh sau 01 năm kể từ khi điều trị I – 131. Các bệnh nhân nam được điều trị Iode phóng xạ có thể bị giảm số lượng tinh trùng. Vì thế các bệnh nhân phải điều trị I ốt phóng xạ nhiều đợt thì nên gửi tinh trùng vào ngân hàng tinh trùng. 

4. Chế độ dinh dưỡng:

Bệnh nhân sau uống I – 131 phóng xạ thường có thể có cảm giác buồn nôn hoặc nôn. Vì vậy bệnh nhân nên sử dụng thuốc theo đơn thuốc bác sỹ đã kê. Thuốc phóng xạ có thể gây khô miệng, viêm tuyến nước bọt, mất vị giác, bệnh nhân nên uống nhiều nước, sử dụng những thức ăn dễ tiêu hóa và chia nhỏ thành nhiều bữa nhỏ trong ngày tùy theo nhu cầu.

  • Ngày đầu tiên uống I – 131 bệnh nhân sẽ được khuyên ngậm kẹo chua, hay nhai kẹo cao su liên tục cho đến 2 – 3 ngày sau đó tùy theo liều I – 131 đã uống. 
  • Bệnh nhân nên uống nhiều nước để tránh chất phóng xạ lên cơ quan sinh dục, bàng quang và đường tiêu hóa.
  • Nên ăn những thức ăn có tính nhuận tràng như: khoai lang, đu đủ, đậu bắp… (nếu cần thiết có thể uống thuốc nhuận tràng để dễ tiêu hóa). Chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng đặc biệt giàu canxi để hồi phục sức khỏe sau đợt điều trị. Thực phẩm giàu Iốt như: hải sản, rau có màu xanh đậm, rong biển, sử dụng muối Iốt thay muối thường và các thực phẩm được bổ sung Iốt khác; bổ sung Canxi qua thực phẩm: sữa và các chế phẩm từ sữa, trứng, mè, cần, cua đồng…; Thực phẩm giàu Omega 3, 6 như: cá hồi, cá trích, cá cơm biển và các loại hạt bí ngô, hướng dương, óc chó, hạt điều…;Thực phẩm chứa Selen qua: thịt gà, tôm, cá, các loại nấm và lúa mạch. Bổ sung các thực phẩm giàu chất xơ và Vitamin qua nước hoa quả, rau xanh.
  • Nên vận động nhẹ nhàng để chất phóng xạ đào thải qua tuyến mồ hôi. Tránh vận động quá sức gây hiện tượng mệt mỏi.

5. Kinh nghiệm mang đồ khi điều trị I – 131 (bệnh viện Quân đội Trung ương 108)

– Đồ ăn: Bệnh viện đã có chế độ ăn riêng, phục vụ bệnh nhân (suất ăn được tính khi thanh toán xuất viện). Suất ăn bao gồm cả quả (theo mùa) tráng miệng. Nếu bệnh nhân không ăn được cơm, có phở và cháo thịt băm. Bệnh viện phát kẹo (kẹo me) dùng để ngậm tránh hiện tượng viêm tuyến nước bọt.

F25CE7A5 9CB1 462B 903C 9A3A15BA4FE6

Suất ăn cho bệnh nhân trong đợt uống I ốt 131 tại bệnh viện

– Nước uống: Bệnh viện đã chuẩn bị nước bình 20 lít (lavie) đặt tại hành lang khu sinh hoạt chung (khi nhận phòng bệnh nhân sẽ đóng tiền trực tiếp cho nhân viên y tế tại khoa)

– Thuốc uống: Bệnh viện phát thuốc an thần, thuốc nhuận tràng….

* Lưu ý:

– Nên: mang 1 vài bộ quần áo, đồ dùng cá nhân, mì ăn liền (nhiều bệnh nhân không ăn được cơm cháo, ăn mì có thể thấy ngon miệng); hoa quả ăn thêm như: bưởi, cam, chanh…

–  Không nên: Không nên mang quá nhiều quần áo. Quần áo giặt xog phơi riêng có thể dùng hết đợt điều trị. Hạn chế các đồ không cần thiết để tiện di chuyển khi uống thử thuốc, chụp thử, uống thật và chụp thật. 

* Đặc biệt lưu ý: tìm được những người bạn cùng đợt xạ hợp cạ. Có thể thuê trọ cùng nhau (giảm chi phí) trước khi vào chụp xạ hình. 

423 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá 4 / 5. Số đánh giá 52