Điểm mạnh của buprenorphine so với methadone trong điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện

Cùng với sự phát triển của kinh tế – xã hội, con người ngày càng có xu hướng tìm đến những thứ gây khoái cảm cho bản thân, trong đó có việc sử dụng các loại chất gây nghiện. Chất gây nghiện ở đây được hiểu theo nghĩa rộng bao hàm cả chất gây nghiện được sử dụng hợp pháp như thuốc gây nghiện trong điều trị, rượu bia, thuốc lá, trà, cà phê, và bao gồm cả chất gây nghiện bất hợp pháp hay còn gọi là ma túy. Tuy nhiên, việc lạm dụng các chất này, đặc biệt là các chất gây nghiện dạng thuốc phiện hiện nay lại đang là vấn đề nhức nhối trong xã hội, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe, kinh tế và an ninh trật tự của cả cá nhân và cộng đồng.

1049 nguyen nhan tre nghien ma tuy va tac hai cua ma tuy hinh anh
Lạm dụng chất gây nghiện

Tác hại của nghiện sử dụng chất gây nghiện đến sức khỏe

Chất gây nghiện ảnh hưởng đến người sử dụng khi được hấp thu vào cơ thể với một liều lượng đủ lớn, nó gây nên các triệu chứng liên quan đến hành vi, nhận thức, suy nghĩ:

  • Tâm trạng: Chất gây nghiện làm thay đổi trạng thái tâm lí tình cảm của người sử dụng. Ví dụ, họ cảm thấy hạnh phúc mãn nguyện về bản thân hơn. Họ có thể cảm thấy là mình đã trở thành một con người khác.
  • Nhận thức (hay suy nghĩ): Người sử dụng chất gây nghiện có thể nhận thức về xung quanh khác đi. Yếu tố này liên quan đến cách chúng ta phân tích thông tin và áp dụng kiến thức. Thay đổi về nhận thức gây ảnh hưởng đến trí nhớ, kĩ năng tổ chức và lập kế hoạch, khả năng tư duy trừu tượng và khả năng ra quyết định. Tất cả những yếu tố này đều ảnh hưởng đến suy nghĩ của người sử dụng. Ví dụ, khi không phê (không bị ảnh hưởng bởi chất gây nghiện) thì người đó ý thức được về nguy cơ, hiểu được dùng chung bơm kim tiêm là rất nguy hiểm, khiến họ có nguy cơ nhiễm bệnh. Tuy nhiên, khi phê người ta có thể nhìn nhận sự việc khác đi, không ý thức được việc dùng chung bơm kim tiêm là một hành vi nguy cơ hoặc bất chấp nguy cơ đó. Người sử dụng chất gây nghiện thường sử dụng nhiều loại chất gây nghiện một lúc. Một người lạm dụng rượu và heroin đồng thời càng không ý thức được yếu tố nguy cơ trong việc dùng chung bơm kim tiêm.
  • Hành vi: Một người đang chịu tác động bởi chất gây nghiện sẽ có những sự khác biệt trong thể hiện hành động dễ nhận thấy. Tùy từng loại chất gây nghiện khác nhau mà hình thức biểu hiện bề ngoài của người sử dụng có thể thay đổi khác nhau. Ví dụ như đi đứng không vững, hoặc nói líu lưỡi khi uống nhiều rượu bia hoặc có hành vi bạo lực, một đặc điểm trước đây người đó không hề có.
1 20 bpzs LHHG YGOI
Lạm dụng chất gây nghiện

Có những cách nào để điều trị nghiện

Ở nước ta, điều trị nghiện(cai nghiện) được thực hiện với nhiều phương pháp. Có thể kể đến như:

Điều trị phục hồi tại Trung tâm

Các Trung tâm Giáo dục, Chữa bệnh, Lao động – Xã hội (gọi tắt là Trung tâm) do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội quản lý. Các Trung tâm này thường cách ly với môi trường cộng đồng. Hoạt động của Trung tâm bao gồm: điều trị trạng thái cai, giáo dục, lao động, dạy nghề, phục hồi chức năng tâm lý xã hội. Thời gian điều trị phục hồi tại Trung tâm thường kéo dài 2 năm hoặc lâu hơn.

Điều trị phục hồi tại cộng đồng

Bệnh nhân có thể được điều trị trạng thái cai tại nhà, tại trung tâm. Sau điều trị trạng thái cai, việc điều trị phục hồi được thực hiện chủ yếu tại gia đình và cộng đồng. Các phương pháp điều trị đa dạng: thuốc, tư vấn, liệu pháp tâm lý, giáo dục, lao động, giải trí, học nghề….

Điều trị nghiện chất bằng các thuốc thay thế

Thuốc thay thế là chất hoặc hỗn hợp các chất được tổng hợp có tác dụng đối kháng hoặc thay thế các chất dạng thuốc phiện. Phương pháp cai nghiện bằng điều trị thay thế được hiểu là việc sử dụng các chất thay thế để điều trị cho người nghiện chất dạng thuốc phiện. Hiện nay nước ta đang sử dụng hai loại thuốc trong chương trình điều trị nghiện đó là Methadone và Buprenorphine.

Có sự khác biệt nào giữa Methadone và Buprenorphine? 

Methadone là một chất dạng thuốc phiện (CDTP) tổng hợp, có tác dụng dược lý tương tự như các CDTP khác (đồng vận) nhưng không gây nhiễm độc hệ thần kinh trung ương và không gây khoái cảm ở liều điều trị, có thời gian bán huỷ dài (trung bình là 24 giờ) nên chỉ cần sử dụng 1 lần trong 1 ngày là đủ để không xuất hiện hội chứng cai. Methadone có độ dung nạp ổn định nên ít phải tăng liều khi điều trị lâu dài. Trong khi đó, Buprenorphine là CDTP bán tổng hợp, thời gian bán hủy rất dài (có thể tới 72h) nên bệnh nhân không cần sử dụng hàng ngày. 

Loại thuốc nào tốt hơn?

Nhìn chung, đây đều là những loại thuốc tốt trong việc điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện. Mỗi loại thuốc lại có những ưu, nhược điểm khác nhau.

Methadone, đường dùng chủ yếu là đường uống với khả năng hấp thu hoàn toàn và nhanh chóng qua đường uống (Methadone được hấp thu khoảng 90% qua đường uống). Với đường dùng này bênh nhân có thể dễ dàng sử dụng, không gây khó khăn trong việc điều trị. Tuy nhiên, bệnh nhân phải đến uống thuốc hàng ngày để tránh làm gián đoạn điều trị.

Thuốc Methadone với dạng nước, sử dụng qua đường uống
Thuốc Methadone với dạng nước, sử dụng qua đường uống

Với Buprenorphine, đường dùng phổ biến nhất trong điều trị là ngậm dưới lưỡi. Bệnh nhân cần đặt thuốc dưới lưỡi và chờ thuốc tan hết để có thể đạt được hiệu quả tối ưu. Thời gian tan hoàn toàn của thuốc từ 2-10 phút. Thời gian để đạt được nồng độ Buprenorphine huyết tương tối đa từ 0,5 đến 3 giờ. Hiệu quả hoàn toàn sau 1-4 giờ. Điểm trừ của buprenorphine so với methadone chính là việc ngậm và chờ thuốc tan. Tuy nhiên, tác dụng kéo dài của thuốc có thể lên tới 72h, chính vì vậy bệnh nhân không cần đến uống thuốc hàng ngày, có thể giãn cách khi đã vào liều ổn định. Điều này giúp giảm thời gian đi lại cho người bệnh, đặc biệt phù hợp với các bệnh nhân ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Hơn thế nữa, Điều trị bằng buprenorphine có thể giúp nâng cao chất lượng điều trị ARV cũng như giảm nguy cơ lẫy nhiễm HIV do buprenorphine không tương tác với thuốc ARV, không gây tăng liều khi người bệnh thuốc dùng kết hợp 2 thuốc này.

viet nam dua loai thuoc moi gia 10 000 dong giup cai nghien ma tuy 1 600x400
Thuốc Buprenorphine dạng viên, sử dụng qua đường ngậm dưới lưỡi

Về tác dụng phụ, cả 2 thuốc đều có những tác dụng phụ nhất định, có thể kể tới như: táo bón, rối loạn giấc ngủ, vã mồ hôi, vv…

Chính vì vậy, việc lựa chọn cách điều trị hoặc loại thuốc điều trị nào là tốt nhất phụ thuộc phần lớn vào cá nhân người điều trị. Với những người ở gần các cơ sở điều trị, cấp phát thuốc có thể sử dụng Methadone sẽ tốt hơn, còn những người ở xa, điều kiện đi lại khó khăn thì Buprenorphine sẽ là lựa chọn lợp lý. 

Trên đây là bài viết để giúp bạn đọc có cái nhìn toàn diện hơn về nghiện chất cũng như các loại thuốc được sử dụng trong điều trị ở nước ta hiện nay. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào có liên quan xin để lại comment dưới bài viết. Xin cảm ơn.

30 views