BỆNH ĐỘNG KINH- định nghĩa, nguyên nhân và cách điều trị bệnh

Bệnh động kinh là một bệnh về não do nhiều nguyên nhân. Bệnh động kinh gây nguy hiểm đến người bệnh và ảnh hưởng tới những người xung quanh. Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu về động kinh, nguyên nhân gây ra động kinh, cách chẩn đoán cũng như cách điều trị bệnh động kinh một cách hiệu quả.

Bệnh động kinh là gì
Bệnh động kinh là gì

ĐỊNH NGHĨA

Cơn động kinh là biểu hiện lâm sàng của một rối loạn chức năng có liên quan đến hoạt động thần kinh bất thường quá mức hay đồng bộ trong bộ não.

Động kinh là một bệnh được định nghĩa bởi xu hướng lập đi lập lại các cơn động kinh

1. Theo ILAE 1993

  • Cơn co giật triệu chứng cấp (provoked seizure, acute symptomatic seizure):cơn động kinh xuất hiện sau một tổn thương cấp tính, thoáng qua trên não.
  • Cơn động kinh thật sự (unprovoked seizure): là cơn động kinh không có yếu tố kích gợi. Nó xảy ra trên một bệnh lý thần kinh đã được biết rõ hoặc căn nguyên không rõ.

2. Định nghĩa động kinh theo ILAE 2014:

  • Ít nhất 2 cơn động kinh không yếu tố khởi phát ( hay phản xạ) xuất hiện cách nhau trên 24 h.
  • Một cơn động kinh tự phát hay phản xạ và khả năng xuất hiện một cơn tương tự với nguy cơ tái phát chung ít nhất 60% sau 2 cơn tự phát, xuất hiện trên 10 năm kế tiếp.
  • Chẩn đoán hội chứng động kinh. Tất cả hội chứng động kinh đều là bệnh động kinh nhưng không phải bệnh động kinh nào cũng xếp vào hội chứng động kinh.

3. Định nghĩa động kinh theo ILAE 2017

Động kinh là một bệnh của não được xác định bởi bất kỳ tiêu chuẩn nào sau đây:

  • (1) Có ít nhất hai cơn tự phát xảy ra cách nhau >24 giờ;
  • (2) Một cơn tự phát và khả năng tái phát các cơn tương tự (ít nhất 60%) xảy ra trong 10 năm tới;
  • (3) Chẩn đoán hội chứng động kinh. Chẩn đoán bệnh động kinh nên được xem xét lại với những người có hội chứng động kinh phụ thuộc vào tuổi nhưng đã qua tuổi áp dụng hoặc những người không cơn động kinh trong 10 năm qua mà không sử dụng thuốc chống co giật trong 5 năm qua

SINH LÍ BỆNH

  • Ðã có nhiều công trình nghiên cứu nhưng đến nay chỉ biết được các hiện tượng điện sinh lý, sự thay đổi chuyển hóa, … xảy ra trong cơn và sau cơn. Bản chất động kinh là gì vẫn còn bí ẩn. Ðặc trưng bệnh lý quan sát được trong cơn động kinh là cơn phóng điện kịch phát, thành từng đợt và lặp đi lặp lại của một quần thể nơron. Thấy có sự khử cực mạnh ở màng tế bào (còn gọi là sự di chuyển vị trí khử cực), xảy ra ở các nơron của ổ động kinh làm nảy sinh một điện thế hoạt động.Trong cơn động kinh có nhiều phản ứng chuyển hóa não xảy ra như tăng kali và giảm canxi ngoài tế bào, giải phóng một lượng bất thường các chất dẫn truyền thần kinh và các peptide thần kinh, tăng lưu lượng máu nơi tổn thương, tăng hấp thụ glucose tại chỗ. Các hiện tượng chuyển hóa trên vừa là hậu quả, vừa là nguyên nhân gây tăng kích thích các nơron góp phần tạo ra ổ động kinh và lan truyền cơn động kinh.
  • Có nhiều cơ chế khác nhau để gây được cơn động kinh thực nghiệm trên não bình thường hoặc bệnh lý. Mọi sự tăng kích thích hay giảm ức chế đều làm tăng quá mức tính kích thích của nơron dẫn tới một phóng điện thành ổ. Phương pháp thường dùng để gây động kinh thực nghiệm trên động vật những năm gần đây là dựa vào cơ chế làm nghẽn ức chế như dùng chất đối kháng axit gama – aminobutiric (GABA). GABA là một dẫn truyền thần kinh loại ức chế, nên các chất đối kháng nó gây co giật ở người và động vật. Người ta cho rằng một số thể động kinh toàn thể là do một sự bất thường của hệ thống ức chế GABA và cũng đã chứng minh nhiều loại thuốc như phenobarbital, benzodiazepine và axit valproic làm tăng sự ức chế của GABA, do đó có tác dụng chống cơn động kinh.
  • Bằng phương pháp kích thích hóa, lý có thể gây cơn động kinh. Như ở người bằng một dòng điện với cường độ nào đó dễ dàng gây động kinh. Cơn này tự duy trì ngoài các kích thích ban đầu. Các kích thích dưới ngưỡng không gây động kinh nhưng nếu lặp đi lặp lại, định hình trong khoảng cách đều, các phản ứng sẽ được tích lũy và đến một lúc nào đó một kích thích tương tự có thể gây động kinh. Các cơn động kinh tự phát cũng có thể xảy ra không cần có kích thích mới được gọi là sự nhen nhóm.

NGUYÊN NHÂN

Cơn triệu chứng cấp:

Do nguyên nhân tại hệ thần kinh (chấn thương đầu, đột quỵ, nhiễm trùng, u não, thiếu oxy…), ngoài hệ thần kinh (rối loạn chuyển hóa, rối loạn điện giải, ngộ độc, tăng huyết áp…)

Cơn hoặc bệnh động kinh triệu chứng không yếu tố khởi phát:

Tiền sử đặc biệt có nguy cơ động kinh và tổn thương thần kinh cố định:

  • Chấn thương sọ não
  • Bệnh mạch máu não
  • Nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương
  • Liên quan đến rượu

Yếu tố nguy cơ trước hoặc sau sanh

  • Dị dạng phát triển não bộ
  • Bệnh não ở trẻ sơ sinh với khiếm khuyết vận động
  • Chậm phát triển, rối loạn chức năng vận động có nguyên nhân không xác định.
  • Tình trạng sau bệnh não: do chuyển hóa hay độc chất

Do nhiều nguyên nhân phối hợp

Cơn hoặc bệnh động kinh triệu chứng không yếu tố khởi phát liên quan đến các bệnh thần kinh tiến triển ( tiến triển không yếu tố khởi phát): u, nhiễm trùng virus chậm, nấm..tự miễn, chuyển hóa, thoái hóa…khi là trạng thái động kinh (trong các trường hợp ngộ độc). Các cơn cục bộ phức tạp, cơn mất trương lực hiếm khi được báo cáo

Chấn thương sọ não
Chấn thương sọ não
Không uống rượu
Liên quan đến rượu

CẬN LÂM SÀNG

  •  ECG
  •  CT SCAN SỌ NÃO, MRI
  •  DỊCH NÃO TỦY
  •  Viện nghiên cứu Hoa Kỳ đề nghị đo prolactin sau biến cố lâm sàng khoảng 20 phút để hỗ trợ chẩn đoán phân biệt cơn co cứng – co giật toàn thể hay cơn cục bộ phức tạp với các cơn do căn nguyên tâm lý. Tuy nhiên, xét nghiệm prolactin không phân biệt được ngất với cơn động kinh
  •  Đo nồng độ thuốc chống động kinh trong một số trường hợp giúp theo doi việc điều trị tốt hơn
  •  Các CLS khác giúp chẩn đoán nguyên nhân

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

  •  Ngất, đặc biệt ngất co giật với co giật
  •  Đau ½ đầu với tiền triệu
  •  TIA
  •  Rối loạn vận động
  •  Rối loạn giấc ngủ
  •  Rối loạn chuyển hóa, độc chất
  •  Rối loạn tâm thần
Rôi loạn tâm thần
Rôi loạn tâm thần

ĐIỀU TRỊ

Điều trị bệnh động king
Điều trị bệnh động kinh

Mục đích điều trị

  •  Kiểm soát cơn động kinh
  •  Tránh các tác dụng phụ
  •  Tránh các ảnh hưởng xã hội và các cản trở do bệnh
  •  Ức chế hoạt động động kinh dưới lâm sàng
  •  Giảm tỷ lệ tử vong và tàn tật
  •  Phòng ngừa bệnh sinh động kinh
  •  Cải thiện chất lượng cuộc sống

 Nguyên tắt điều trị động kinh

  •  Phối hợp tốt thầy thuốc – bệnh nhân – Gia đình
  •  Chọn 1 thuốc tối ưu cho từng trường hợp
  •  Nắm vững tác dụng phụ của thuốc và thời gian ổn định nồng độ
  •  Không ngừng thuốc đột ngột
  •  Theo dõi chủ yếu là lâm sàng
  •  Đơn trị liệu đơn thuần
  •  Duy trì liều thấp nhất có thể
  •  Tăng liều phụ thuộc đáp ứng và tác dụng phụ
  •  Bệnh nhân nên được tư vấn cụ thể
Tới thăm khám bác sĩ
Chọn thầy thuốc phù hợp với từng trường hợp

Chọn lựa thuốc điều trị động kinh

  •  Cơn cục bộ, cơn co cứng co giật toàn thể Acetazolamide, Carbamazepine, Clobazam, Gabapentin, Levetriacetam, Topiramate, valproate
  •  Cơn vắng ý thứcAcetazolamide, , Clobazam, , Levetriacetam, Topiramate, valproateCác thuốc làm nặng thêm cơn: Carbamazepine, Gabapentin
  •  Cơn giật cơ: Clobazam, Lamotrigine, Levetriacetam, phenobarbital, piracetam, topiramate, valproate Các thuốc làm nặng cơn giật cơ: Carbamazepine, Gabapentin, phenytoin, oxcarbazepine
  •  Các thuốc điều trị cơn vắng ý thức không điển hình, cơn co cứng và cơn mất trương lực cơ : Acetazolamide, , Clobazam, Topiramate, valproate, phenobarbitalCác thuốc làm nặng thêm cơn: Carbamazepine, Gabapentin, oxcarbazepine, phenytoin
215 views