Tăng huyết áp nên ăn gì? 10 nguyên tắc dinh dưỡng dành cho người bệnh tăng huyết áp

Bệnh tăng huyết áp hiện nay không còn xa lạ với chúng ta. Tăng huyết áp là một bệnh mạn tính không lây liên quan đến lối sống và chế độ dinh dưỡng. Bệnh diễn tiến âm thàm là gầy nhiều tác động xấu lên tất cả các hệ cơ quan trong cơ thể. Vì vậy, thay đổi lối sống và có một chế độ dinh dưỡng hợp lý là biện pháp ngăn ngừa diễn tiến của bệnh hiệu quả nhất. Để xây dựng một bữa ăn hợp lý cho người tăng huyết huyết áp, bạn cần nắm những nguyên tắc, thông tin chung để lựa chọn thức ăn phù hợp với mức độ bệnh cũng như phù hợp với khẩu vị của người bệnh. 

tang huyet ap co khien ban bi dau tuc nguc khong11494910188 1512375616284 0 46 352 613 crop 1512375621444
Dinh dưỡng cho người tăng huyết áp

1. Nguyên tắc chung trong lối sống của người bệnh tăng huyết áp

  • Giảm cân nếu có thừa cân – béo phì
  • Hạn chế muối
  • Hạn chế chất béo đặc biệt là chất béo bão hoà và cholesterol
  • Gia tăng lượng rau và trái cây
  • Gia tăng thực phẩm giàu calci
  • Hạn chế cồn và thuốc lá
  • Tăng cường vận động và duy trì tập thể dục
  • Duy trì lối ống ổn định về tinh thần và tâm sinh lý
che do an dash de kiem soat huyet ap 3154
Chế độ ăn DASH để kiểm soát huyết áp

2. Nhu cầu năng lượng của người bệnh tăng huyết áp

Nhu càu năng lượng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng dinh dưỡng, khả năng hoạt động thể lực, mức độ tiến triển của bệnh, các biến chứng…BMI lý tưởng của người bệnh tăng huyết áp là khoảng  19 – 23, su đó duy trì mức cân nặng lý tưởng này.

  • Người tăng huyết áp có thừa cân – béo phì: Giảm cân là một phần bắt buộc trong điều trị. Nhu cầu năng lượng trung bình của người tăng huyết áp có thừa cân béo phì  khoảng 24 – 36 kcalo/kg/ngày.  Mức giảm cân trung bình chỉ nên đạt 1,5kg/ tháng.
  • Người tăng huyết áp có suy dinh dưỡng: Nhu cầu năng lượng trung bình là 35 kcalo/ kg/ ngày. Cách tốt nhât là cho ăn những bữa ăn nhỏ cách đều nhau trong ngày.
ban co biet mot ngay can bao nhieu calo la du3 14142881
Năng lượng trong các loại thực phẩm

3. Nhu cầu đạm cho người bệnh tăng huyết áp

  • Nhu cầu đạm cho người tăng huyết áp phụ thuộc vào mức độ hoạt đông thể lực, chức năng thận, tình trạng stress. Lượng đạm cung cấp qua rkhaaur phần ăn vào khoảng  1 – 1,5 g/kg cân nặng/ngày.
  • Chiếm 15% tổng số năng lượng cần cho một ngày.
  • Trong các nguồn cung cấp đạm, protein động vật nên chiếm từ 30 -35% tổng số protein. Cần chú trọng thịt trắng (cá, gia cầm …) hơn so với thịt đỏ (thịt gia súc, hải sản…)
  • Khi người bệnh tăng huyết áp có kèm bệnh thận thì nhu cầu đạm sẽ phải giảm đi tuỳ mức độ tổn thương thận.

4. Nhu cầu bột đường cho người bệnh tăng huyết áp

  • Người bệnh tăng huyết áp không thừa cân béo phì và không mắc bệnh tiểu đường: Năng lượng cung cấp từ chất bột đường chiếm từ 60 – 70% năng lượng khẩu phần, trong đó các thức ăn từ bột đường phức tạp (tinh bột thô) nên chiếm ít nhất 70% tổng số bột đường
  • Người tăng huyết áp có thừa cân béo phì: Năng lượng cung cấp từ bột đường chiếm 60 -65% năng lượng khẩu phần tuỳ thuộc mức bộ thừa cân và tình trạng thận. Với những người thừa cân có kèm bệnh thận, phải sử dụng khẩu phần tinh bột cao hơn để bù vào phần năng lượng bị giảm từ việc giảm đạm và chất béo. Cần chia nhỏ các bữa ăn trong ngày.
  • Người tăng huyết áp có kèm đái tháo đường: Nhu cầu đường bột vẫn chiếm tối thiểu 55% năng lượng khẩu phần. Lưu ý cẩn trọng với các nhóm thực phẩm gây tăng đường huyết cao.

5. Nhu cầu chất béo cho người tăng huyết áp

Ở người tăng huyết áp, dù không có thừa cân béo phì và chưa có rối loạn lipid máu thì lượng chất béo cũng cần được điều chỉnh để làm chậm diễn tiến bệnh và hạn chế các biến chứng tim mạch do tăng huyết áp. Nhu cầu chất béo vào khoảng 18 – 25% năng lượng khẩu phần.

Quan trọng nhất là các loại thành phần chất béo có trong khẩu phần ăn. Ưu tiên chọn loại chất béo tốt cho hệ tim mạch và hạn chế tối đa chất béo có thể làm gia tăng tốc độ xơ vữ mạch máu hoặc có tác động kích hoạt sự sự tổng hợp các chất béo nội sinh.

  • Các loại thực phẩm có nhiều acid béo no cần hạn chế: Sữa nguyên kem, bơ, pho mát, mỡ động vật, dừa và dầu dừa, cọ và dầu cọ, những sản phẩm có chứa các chất béo kể trên (kem, kẹo, bánh quy, bánh bông lan, bánh kem… )
  • Các loại thực phẩm có chứa transfat: thực phẩm công nghiệp chế biến bằng các phương pháp chiên ( mì gói, bánh snack, khoai tây chiên đóng hộp…), các thức phẩm chế biến dùng dầu chiên ở nhiệt độ cao,bơ thực vật, thịt mỡ…
  • Các thực phẩm giàu cholesterol: phải dưới 200mg/ ngày. Gồm: trứng, thịt đỏ, thịt gia cầm và nhóm động vật có vỏ như tôm, cua, ốc, sò…
  • Chất béo không no – một nối đôi: 12 – 15% năng lượng phần hoặc chiếm 60%  tổng lượng chất béo cần cho 1 ngày. Gồm: dầu oliu, dầu hạt cải, dầu đậu phộng, quả bơ
  • Chất béo không no – nhiều nối đôi: nên duy trì ở mức 5 – 8% khẩu phần năng lượng hoặc chiếm 20% tổng lượng chất béo. Gồm: dầu hướng dương, dầu mè, dầu đậu nành, dầu bắp, các loại hạt…
  • Chất béo chứa omega – 3 có nhiều trong dầu thực vật, quả óc chó và mỡ cá (cá thu, cá hồi, cá mòi) cần được chú trọng.

6. Tiết chế Natri trong khẩu phần ăn cho người tăng huyết áp

Hạn chế muối ăn là một trong những tiết chế quan trọng nhất để có thể kiểm soát được tăng huyết áp. Natri trong khẩu phần ăn hằng ngày chủ yếu được cung cấp qua muối ăn. Ngoài ra, một phần nhỏ natri hiện diện trogn các thực phẩm tự nhiên và các laoij phụ gia thực phẩm (bột ngọt, bột nêm, nước chấm…)

Tốt nhất là sử dụng dưới 5 gam muối một ngày. Với người tăng huyết áp kháng thuốc, tăng huyết áp khó kiểm soát, tăng huyết áp có kèm suy thận… cần giảm natri xuống mức tối đa.

images533889 image001
Cách ước tính 5 gam muối 

7. Nhu cầu kali cho người tăng huyết áp

Trái cây và rau củ là nguồn cung cấp Kali tốt cho người tăng huyết áp. Lưu ý, gia tăng lượng trái cây trogn khẩu phần ăn có nghĩa đồng thời gia tăng lượng đường trogn cơ thể.

8. Nhu cầu về Calci, Magie cho người tăng huyết áp

Nhu cầu hằng ngày khoảng 800 – 1000mg ở người tăng huyết áp. Thực phẩm cung cấp calci tốt nhất là sữa không béo và các loại cá nhỏ ăn cả xương, đạu hủ, mè…

bi thieu canxi nen gi thi tot 1
Thực phẩm chứa calci

9. Nhu cầu chất xơ và nước cho người tăng huyết áp

  • Nhu cầu chất xơ cho người tăng huyết áp vào khoảng 30 gram/ ngày tương đương 300 – 400g rau, củ và 200g trái cây mỗi ngày.
  • Các loại chất xơ hoà tan thường có nhiều trong các loại rau, trái cây có độ nhớt (rau đay, rau mồng tơi, đậu bắp, trái thanh long…) Chất xơ cũng có khá nhiều trong các loại khoai củ thô, ngũ cốc nguyên vỏ…
  • Các loại thực phẩm này không chỉ giúp giảm nguy cơ tăng đường huyết và tăng dự trữ mỡ mà còn giúp tăng khẩu phần chất xơ một cách an toàn.

10. Phòng ngừa tăng huyết áp bằng dinh dưỡng hợp lý và lối sống an toàn

Duy trì cân nặng lý tưởng. BMI = 18.5 – 24.9

Tập luyện thói quen dinh dưỡng hợp lý

  • Ăn vừa đủ nhu cầu năng lượng cho hoạt động hằng ngày
  • Ăn uống đa dạng thực phẩm.
  • Cân đối giữa các bữa ăn trong ngày và cân đối chất dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn.
  • Ăn thực phẩm tươi sống, ít qua bảo quản và chế biến đơn giản.

Lượng muối ăn vào dưới 5g/ ngày (khoảng 1 muỗng cà phê 1 ngày)

Hạn chế cồn

Gia tăng thực phẩm thô: ngũ cốc nguyên vỏ nguyên hạt, khoai củ, rau, trái cây tươi…

Hạn chế tối đa thức ăn giàu đường đơn giản

Gia tăng lượng Kali, calci trong khẩu phần ăn với các sản phẩm từ sữa ít béo và các loại rau, trái cây…

Không hút thuốc kể cả hút thuốc thụ động

Kiểm soát được stress, ngủ đủ giấc và nghỉ ngơi hợp lý sau công việc

Tăng cường hoạt động thể lực và duy trì tập luyện  ít nhất 30 phút/ lần/ ngày trong 5 – 7 ngày/ tuàn tuỳ theo tình trạng sức khoẻ.

du phong cho benh nhan tang huyet áp
Dinh dưỡng cho người tăng huyết áp

Tăng huyết áp là một bệnh mạn tính gây nhiều biến chứng đên các cơ quan khác. Chúng ta có thể ngăn chặn diễn tiến bệnh và nâng cao sức khoẻ thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý và có một lối sống lành mạnh. Các chất dinh dưỡng trong một bữa ăn cần cân bằng và đầy đủ để kiểm soát tốt huyết áp. 

111 views